Khám thờ là yếu tố quan trọng tạo nên sự trang nghiêm của không gian thờ tự trong kiến trúc truyền thống. Không chỉ là nơi đặt tượng, bài vị hay thần chủ, khám còn là biểu tượng của sự tôn kính đối với tổ tiên và các đấng linh thiêng. Chúng ta cùng tìm hiểu khám là gì, đặc điểm và ý nghĩa trong bộ đồ thờ dưới đây.
Video hoàn thiện nhà gỗ lim lào 3 gian
Nội dung chính
Khám thờ là gì?
Khám thờ là một loại tủ thờ hoặc hộp thờ nhỏ có mái và cửa, dùng để đặt bài vị, tượng thờ hoặc thần chủ trong không gian thờ cúng. Đây là vật phẩm quan trọng trong bộ đồ thờ, giúp bảo vệ vật thờ được trang nghiêm, linh thiêng, đồng thời thể hiện lòng tôn kính của con cháu đối với tổ tiên và các đấng thần linh.
Phân loại khám thờ cổ sẽ tùy theo đối tượng thờ, kiểu dáng, chất liệu, mức độ tinh xảo khi chạm khắc… Cụ thể:
Phân loại theo đối tượng thờ:
- Khám gia tiên: chứa bài vị tổ tiên, thần chủ.
- Khám Phật: đặt tượng Phật hoặc pháp khí.
- Khám Thần Thánh: dùng trong đình, đền để thờ các vị thần linh.
Phân loại theo kiểu dáng:
- Khám dạng hộp kín: có cửa mở giúp bảo vệ vật thờ tốt nhất.
- Khám dạng long khám: có mái cong, chạm khắc tinh xảo.
- Khám dạng tủ nhỏ: đơn giản hơn, thường dùng trong gia đình.
Phân loại theo chất liệu:
- Gỗ mít: phổ biến nhất có độ bền cao và ít cong vênh.
- Gỗ gụ, gỗ dổi và gỗ lim: phù hợp khi làm khám cao cấp, chạm khắc tinh xảo và có giá trị cao.
Phân loại theo độ tinh xảo khi chạm khắc:
- Khám chạm rồng, phượng và tứ linh: thường dùng trong đền, đình.
- Khám chạm hoa văn đơn giản: phù hợp nhà ở.
Đặc điểm của khám thờ trong bộ đồ thờ
Xin mời quý vị cùng tìm hiểu đặc điểm của khám thờ trong bộ đồ thờ dưới đây:
Kích thước và hình dáng
Khám thường được thiết kế dạng hộp hoặc tủ nhỏ, có mái che và cửa mở phía trước. Kích thước khám thờ gia tiên cân đối với bàn thờ tạo sự trang nghiêm và hài hòa trong không gian thờ cúng. Tùy theo quy mô thờ tự mà gia chủ có thể cân nhắc lựa chọn loại khám phù hợp, đối với gia đình nên chọn khám nhỏ gọn và nếu nhà thờ họ nên dùng khám có kích thước lớn, mái cong.
Chất liệu làm khám
Khám chủ yếu được làm từ các loại gỗ có độ bền cao, dễ chạm khắc hoa văn như: gỗ mít, gỗ gụ, gỗ dổi hoặc gỗ lim. Đây là những chất liệu giúp khám có độ bền cao, hạn chế tình trạng mối mọt và giữ được vẻ đẹp lâu dài. Nhiều loại khám còn được sơn son thếp vàng để bảo vệ gỗ, tăng giá trị thẩm mỹ và tính linh thiêng của không gian thờ tự.
Trang trí khám thờ
Hoạ tiết trang trí trên khám thể hiện ý nghĩa tâm linh sâu sắc. Phổ biến nhất là các hoa văn rồng, phượng, tứ linh, hoa sen, mây lượn hoặc các họa tiết cổ truyền. Hoa văn có đường nét chạm khắc tinh xảo thể hiện tay nghề của người nghệ nhân, đồng thời tôn lên sự tôn nghiêm của không gian thờ tự. Nếu dùng khám trong gia đình có thể trang trí đơn giản hơn để phù hợp không gian và phong cách thờ cúng.
Ý nghĩa của khám trong bộ đồ thờ
Khám thờ trong bộ đồ thờ thể hiện ý nghĩa về tâm linh, văn hoá và tính thẩm mỹ. Điều đó được thể hiện qua:
Về tâm linh
Khám là nơi đặt tượng, bài vị hay thần chủ thể hiện ý nghĩa bảo vệ và gìn giữ sự linh thiêng trong không gian thờ tự. Việc đặt vật thờ bên trong khám thể hiện lòng tôn kính, sự trân trọng và thái độ nghiêm cẩn của con cháu đối với tổ tiên và các đấng linh thiêng. Khám như một ngôi nhà nhỏ bao bọc, gìn giữ năng lượng thiêng mang tới cảm giác an tâm cho người thờ cúng.
Về văn hóa
Khám thờ là dấu ấn rõ nét của kiến trúc và tín ngưỡng truyền thống Việt Nam. Từng họa tiết chạm khắc, mỗi chất liệu gỗ hay cách bài trí trên khám cổ đều phản ánh phong tục, nếp sống và quan niệm thờ cúng của người Việt từ xưa đến nay. Khám không chỉ là vật dụng thờ tự mà còn là biểu tượng văn hóa, thể hiện đạo lý uống nước nhớ nguồn và giữ gìn mạch nối truyền thống trong mỗi gia đình, dòng họ.
Về tính thẩm mỹ
Khám trong bộ đồ thờ còn thể hiện tính thẩm mỹ mang tới vẻ đẹp hài hòa và trang trọng cho không gian thờ tự. Từng đường nét chạm khắc, mái cong, màu sơn son thếp vàng hay hoa văn tứ linh, tứ quý giúp không gian thờ cúng trở nên linh thiêng và thể hiện giá trị nghệ thuật. Tùy theo kiểu dáng và độ tinh xảo khi trang trí, khám trở thành điểm nhấn trong bộ bộ đồ thờ nâng tầm vẻ đẹp của không gian linh thiêng.
Khám thờ trở thành biểu tượng gìn giữ cội nguồn, lòng hiếu kính của con cháu và khi hiểu đúng về khám sẽ giúp gia chủ có cách lựa chọn, bài trí không gian thờ tự một cách tôn nghiêm nhất. Nếu quý gia chủ có nhu cầu làm nhà gỗ kết hợp nhà thờ truyền thống, hãy liên hệ Kiến Trúc Phúc Lộc qua số hotline 0973 812 666 để được tư vấn cụ thể.
Thông tin về kiến trúc Phúc Lộc
Hotline: 0973 812 666
Nhận tư vấn thiết kế: Th.s kiến trúc sư Nguyễn Huy Khiêm
Xưởng sản xuất: xã Cần Kiệm, huyện Thạch thất, Tp Hà Nội (dưới chân núi chùa Tây Phương)
>Tham khảo: những video hay về kiến trúc nhà cổ truyền
>Tham khảo: những dự án thiết kế đẹp mắt
>Tham khảo: Kiến Trúc Phúc Lộc
